გენდერული კვოტების კანონის გავლენა ქართულ არჩევნებზე

ბოლო რამდენიმე ათწლეულია, რაც კვოტორების სისტემა გენდერული თანასწორობის პოლიტიკის შემადგენელი ნაწილი გახდა. კვოტა, როგორც მექანიზმი, საშუალებას აძლევს ქალებს ხელი მიუწვდებოდეს ძალაუფლებრივ პოზიციებზე, რომელზეც, უმრავლეს შემთხვევაში, კაცები არიან წარმოდგენილები.

კვოტირების ეფექტურობის შესახებ ხშირად ჩნდება კითხვები, ამიტომ უმჯობესია ავხსნათ რა არის კვოტირების, როგორც მექანიზმის მიზანი. ამ ინიციატივის და უკვე საკანონმდებლო ცვლილების მიზანია აჩვენოს, რომ თანაბარი წარმომადგენლობა საკანმომდებლო და აღმასრულებელ სტრუქტურებში არის მნიშვნელოვანი, აუცილებელი და სავალდებულოც კი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, გენდერული თანასწორობა არის ღირებულება და ამ ღირებულების საკნონმდებლო დონეზე აღიარება ხდება კვოტირების მეშვეობით.

არავინ დავობს, რომ კვოტა არის ხელოვნური ჩარევა (როგორც ყველა სხვა კანონი), მაგრამ, ამასთანავე, ეს არის შესაძლებლობა, რომ პატრიარქალური წესრიგის (უფრო უწესრიგობის) და ძალაუფლების არაპრპორციული გადანაწილება შერყევა მოხდეს. ეს არის შანსი ქალებისთვის, გაარღვიონ პატრიარქალური სისტემების ჩაკეტილი წრე და შეაღწიონ იქ, სადაც მათ არავინ ეპატიჟებათ. რაც მთავარია, კვოტა იძლევა შესაძლებლობას ქალებისთვის მართონ, ჰქონდეთ ძალაუფლება და ჯავშნით აღჭურვილები შევიდნენ პატრიარქატით დანაღმულ ტერიტორიაზე. ილაპარაკონ და იმოქმედონ იქ, სადაც მათი მოხვედრა კვოტირების გარეშე წარმოუდგენელი და ხშირად არარეალურიც კია.

კვოტა, როგორც ინსტრუმენტი, საჭიროა იქ, სადაც ქალებს თანაბარი პირობები, გარემოებები, კონკურენციის შესაძლებლობა და თავის გამოვლენის საშუალება აპრიორი არ გააჩნიათ, სწორედაც რომ ასე მოჭარბებული ანდროცენტრიზმის გამო.

ქართულ პოლიტიკაში კვოტირების სისტემამდე და შემდგომ სურათს თუ შევადარებთ, მშრალი სტატისტიკაც კი ნათლად აჩვენებს პროგრესს. მაგალითად, 2020 წელს საქართველოს საარჩევნო კოდექსის ცვლილებების შედეგად, არჩევნებში მონაწილე პარტიებს ცენტრალური საარჩევნო კომისიისთვის პარტიული სიები წარდგენა ყოველ ოთხეულში, მინიმუმ, ერთი განსხვავებული სქესის წარდგენით დაევალათ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ცესკო სიას არ დაამტკიცებს და პარტია არჩევნებში მონაწილეობას ვერ მიიღებს. კანონით ეს სავალდებულო ნორმა, მხოლოდ, პროპორციულ სიებზე ვრცელდება და შედეგად, ქალთა წარმომადგენლობა ქართულ პარლამენტში 14%-დან 20%-მდე გაიზარდა. საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით, რაც წარმომადგენლობით ორგანოებში სრულ პარიტეტს, ან, მინიმუმ, ქალთა „კრიტიკული მასის“ (30%) არსებობას გულისხმობს, საქართველოს პარლამენტში ქალთა ჩართულობა კვლავ არასათანადოა. თუმცა, ბოლო წლების გამოცდილებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მინიმალური პროგრესიც კი, სრულად გენდერული კვოტების სავალდებულო ნორმის დამსახურებაა.

მიუხედავად იმ ცვლილებისა, რომლის მიხედვითაც ადგილობრივი არჩევნების წინ მმართველმა პარტიამ თავდაპირველად განსაზღვრული ყოველი მეორე განსხვავებული სქესი პროპორციულ სიაში, ყოველ სამეულში განსხვავებული სქესით შეცვალა, 2021 წლის ადგილობრივი არჩევნების შედეგებზე დაყრდნობით თამამად შეგვიძლია იმის თქმა, რომ მუნიციპალურ დონეზე ქალთა წარმომადგენლობის ისტორიული პროგრესი გვაქვს. დღეს პროპორციული სისტემით არჩეული კანდიდატების 31%-მდე ქალია, 2017 წელს არჩეული საკრებულოს წევრებიდან კი, მხოლოდ, 13% იყო ქალი. ასეთივე ოპტიმისტური სურათი, სამწუხაროდ, არ გვაქვს მაჟორიტარი საკრებულოს წევრებში - 664 მაჟორიტარი საკრებულოს წევრიდან 45 ქალია, ხოლო - 64 მერიდან მხოლოდ 3 ქალია. ეს კი დამატებითი არგუმენტია გენდერული კვოტების სასარგებლოდ. შეგახსენებთ, რომ კვოტების ვალდებულება არ ეხება მაჟორიტარულ სისტემას და შედეგიც სახეზეა, პროპორციული სიების მიღმა ქალთა წარმომადგენლობა კვლავ დაბალი რჩება.

კვოტირება გენდერული თანასწორობის მყისიერ გადაწყვეტას არ წარმოადგენს და ის არ შეიძლება განხილული იქნეს, როგორც ერთადერთი გამოსავალი. კვოტირების სისტემა არის ინსტრუმენტი, მექანიზმი, რომელზეც გადაჭარბებული მოლოდინების დამყარება არახელსაყრელია. მისგან უნდა ველოდოთ ზუსტად იმას, რასაც გვთავაზობს, რაც გულისხმობს კონკრეტული მიზნის მიღწევს, ანუ ძალაუფლების თანაბარ გადანაწილებას. კვოტა პოლიტიკაში გვაძლევს მეტ-ნაკლებად ქალთა პროპორციის ზრდას, რომლის სიმბოლური ეფექტები არანაკლებ ძლიერი და დიდი მნიშვნელობის მატარებელია გენდერული თანასწორობისთვის ბრძოლის საქმეში.


გენდერის ინტეგრირება საქართველოს კლიმატის პოლიტიკაში

WECF საქართველოს გუნდის წევრები, ანნა სამველ და ანი მურადაშვილი განმარტავენ, რატომ და როგორ უნდა მოხდეს გენდერის ინტეგრირება საქართველოს კლიმატის პოლიტიკაში. Სტატია გამოქვეყნებულია კავკასიის ანალიტიკური დაიჯესტის (Caucasus Analytical Digest) სპეციალურ გამოცემაში, რომელიც საქართველოს კლიმატის პოლიტიკაში სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობასა და მონაწილეობას ეძღვნება.

Ეს სტატია ეხება გენდერული პასუხისმგებლობის ნაკლებობას და ხაზს უსვამს ქალთა ჩართულობის აუცილებლობას საქართველოს კლიმატის პოლიტიკასა და მასთან დაკავშირებულ ღონისძიებებში. Გენდერის ინტეგრირების აუცილებლობა კლიმატის პოლიტიკაში აღიარებული და წახალისებულია საერთაშორისო კვლევებისა და სააგენტოების მიერ. Მიუხედავად იმისა, რომ, ბოლო წლებში, მნიშვნელოვანი პროგრესი იქნა მიღწეული საკანონმდებლო თანასწორობის კუთხით, გენდერი ჯერ კიდევ არ არის ინტეგრირებული საქართველოს კლიმატისა და ენერგიის პოლიტიკაში, გარდა ეროვნულ დონეზე განსაზღვრული წვლილისა (NDC). Კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული არსებული დოკუმეტებისა და პოლიტიკის ანალიზზე დაყრდნობით, ეს ნაშრომი გვთავაზობს, რომ საქართველოს მთავრობამ უნდა განავითაროს გენდერულად მგრძნობიარე კლიმატის პოლიტიკა ინტერსექციური მიდგომით, განავითაროს შესაძლებლობები გენდერული მეინსტიმინგისა შესაბამის სექტორებში, გააუმჯობესოს არსებული საუკეთესო პრაქტიკები, დანერგილი სამოქალაქო საზოგადოების ადგილობრივი ორგანიზაციებისა და ეროვნული ექსპერტების მიერ, და აწარმოოს ღრმა გენდერული ანალიზი, როგორც ეს გათვალისწინებულია NDC-ს მიერ.

სრული სტატია ინგლისურ ენაზე შეგიძლიათ წაიკითხოთ აქ.


ყველა ვეგანი ფემინისტია: საუბრები @Toptheshaker-თან

მსოფლიო ვეგანური დღის პარალელურად, ნოემბრის პირველი კვირა ეთმობა COP26 ღონისძიებას ქალაქ გლაზგოში, სადაც მფოსლიო ლიდერები იკრიბებიან, რათა ჩვენი პლანეტის ეკოლოგიური კატასტროფის აცილების გზები განიხილონ. Სულ რამდენიმე დღის წინ კი, მენიუს გამოქვეყნების შემდეგ, COP26-ის ორგანიზატორები არაერთმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ გააკრიტიკა, რადგან მასში ხორც-პროდუქტები და თევზეულობა არის შეტანილი. ინდუსტრიულ ფერმერობას და თევზჭერას კი ერთ-ერთი ყველაზე უარყოფითი გავლენა აქვს კლიმატის ცვლილებაზე. ირონიულია მართლაც, რომ  COP26 ორგანიზებულია გაეროს მიერ და რამდენიმე თვის წინ, სწორედ გაერომ გამოაქვეყნა ანგარიში თევზჭერისა და ზოგადად, ფერმების კატასტროფული გავლენის შესახებ პლანეტაზე, და ხალხს ვეგანობისკენაც მოუწოდა.

იცოდით თუ არა, რომ კლიმატის ცვლილებასა და ეკოლოგიურ კატასტროფებში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წვლილი, სწორედ, ხორცისა და რძის პროდუქტების ინდუსტრიას მიუძღვის? ამასთან ერთად, გარდა ცხოველების უფლებებისა, ფერმების ინდუსტრია ძალიან ნეგატიურ გავლენას ახდენს იქ მომუშავე ადამიანების არა მხოლოდ ფსიქიკურ, არამედ ფიზიკურ ჯანმრთელობაზეც. Შესაბამისად, ფერმების ინდუსტრია ადამიანთა უფლებების საკითხიც არის. ყველაზე მეტად კი ადგილობრივი ქალები ზარალდებიან კლიმატის ცვლილებით და ტყის მასობრივი ხანძრებით. ალბათ, ყველას კარგად გვახსოვს 2019 წლის ამაზონის ჯუნგლების ტრაგიკული გადაწვის ამბავიც, რის შედეგადაც, უკვე 2021 წელს ამაზონის ტყეები იმაზე მეტ ნახშირორჟანგს გამოყოფს, ვიდრე გადაამუშავებს. სოციალურ მედიაში აქტიურად მიმდინარეობდა ამაზონის გადარჩენის კამპანია და ათასობით ადამიანი ჩაერთო მისი ფინანსური დახმარების ინიციატივაშიც. თუმცა, ცოტამ თუ გაანალიზა, რის გამო მოხდა ეს ყველაფერი. რეალობა კი ის არის, რომ მსოფლიოს გარშემო არაერთი ფართომასშტაბიანი ხანძარი გაჩნდა ტყეებში, სწორედ ფერმებისთვის მეტი მიწის გადაცემის გამო. ყველაზე გახმაურებული სტატია CNN-მა დაწერა, სადაც დეტალურადაა აღწერილი, რომ ამაზონის ჯუნგლების 80%-ის გადაწვაში წვლილი, სწორედ, ინდუსტრიულ ფერმერობას მიუძღვის. ფერმერების მიზანს წარმოადგენდა მიწის ,,გასუფთავება”, მათივე ფერმის ცხოველებისა და საკვებისთვის. შესაძლოა ფოქრობდეთ, რომ ბრაზილია საქართველოსგან იმდენად შორს არის, რა შუაში უნდა იყოს ამაზონის ტყის ხანძარი საქართველოსთან. თუმცა, უნდა გვახსოვდეს, რომ ყოველთვიურად არაერთი პროდუქტია იმპორტირებული ბრაზილიიდან, დაწყებული სოიოს მარცვლებით - დამთავრებული ხორცის ნაწარმით. Შესაბამისად, მსოფლიოს ტყის მასიური განადგურება არა მხოლოდ ადგილობრივი, არამედ გლობალური პრობლემაა.

რაც შეეხება უშუალოდ ფემინიზმსა და ვეგანიზმს, 2021 წლის 8 მარტს, ქალთა საერთაშორისო დღეს, ცხოველების დაცვის ორგანიზაციამ - ,,პეტა” - სტატია გამოაქვეყნა, რომელმაც ბევრი ფემინისტი დააფიქრა. სტატია სახელწოდებით - ,,რატომ არ შეიძლება იყოთ ყველის მჭამელი ფემინისტი” - მოგვითხრობს, თუ როგორ ეფუძნება რძის პროდუქტების მთელი ინდუსტრია, მდედრობითი სქესის ცხოველების ექსპლუატაციას. სტატიაში აღწერილია ის სრული ტრაგიკული ციკლი, რასაც დედალი ცხოველი გადის ფერმაში მოხვედრის დღიდან - სიცოცხლის ბოლომდე.

Სიახლე არ არის, რომ ვეგანები მსოფლიოს მასშტაბით  ძალიან უარყოფითი კომენტარებისა და დისკუსიების მსხვერპლნი არიან, მაშინ როდესაც ვეგანიზმის იდეა ძალიან მარტივია: არ მოვკლათ, არ ვაწამოთ, არ შევჭამოთ და არ გავატყაოთ ცოცხალი არსება. წესით ასეთ მარტივ იდეოლოგიას ამდენი ნეგატიური დამოკიდებულება არ უნდა მოჰყვებოდეს. თუმცა, ისტორიის მანძილზე  არაერთხელ გვინახავს, რომ ის ადამიანები ვინც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ არსებულ ნორმებსა თუ წეს-ჩვეულებებს და ცდილობენ უკეთესობისკენ ცვლილებას, ხშირად ხდებიან თავდასხმის სამიზნეები. ეს თავდასხმები განსაკუთრებით ნეგატიურია, თუ აქტივისტები საზოგადოებაში გაბატონებულ პატრიარქალურ კულტურას ან კაპიტალიზმს აკრიტიკებენ და  ხაზგასმით საუბრობენ მათ ზიანზე როგორც გარემოს დაცვის, ასევე ქალთა უფლებების განხრით.


ჯერ კიდევ 1997 წელს სტივ ჯობსმა, მის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ გამოსვლაში, სადაც მარკეტინგზე საუბრობდა, ახსენა: ,,რძის პროდუქტების ინდუსტრია 20 წლის განმავლობაში ცდილობდა თქვენს დარწმუნებას რომ რძე სასარგებლოა, რაც სრული სიცრუეა, თუმცა მათ მაინც სცადეს.” რეალობა არის ის, რომ რძის პროდუქტების მასობრივი პროდუქცია და პოპულარიზაცია სწორედ კაპიტალიზმის შედეგია. დღესდღეობით კი ისეთი დიდი კომპანია, როგორიცაა ნეტფლიქსი, არაერთ რესურსს დებს საკუთარი მაყურებლის განათლებასა და განვითარებაში. შედეგად, მათი დოკუმენტური ფილმების ნუსხას დაემატა ისეთი ფილმები, როგორიცაა Seaspiracy, Cowspiracy, What the Health, The Game Changers. ქართველ ვეგანების  დიდი დამსახურებაა , რომ ამ ფილმების ნაწილი უკვე ნათარგმნი და ხელმოსაწვდომია ქართულ ენაზე!

ახლა კი უშუალოდ საქართველოში რომ დავბრუნდეთ, ჯერ კიდევ ყველას კარგად გვახსოვს, რამდენიმე წლის წინ კივი კაფეს დარბევის სამარცხვინო ისტორია, თუმცა მას შემდეგ საქართველოში ვითარება უკეთესობისკენ შეიცვალა. ადრე თუ მხოლოდ ერთი ვეგანური კაფე არსებობდა თბილისში, ახლა ეს სია ბევრად უფრო მრავალფეროვანია. ასევე გამოჩნდნენ სოციალური მედიის ინფლუენსერები, რომლებიც 100% ვეგანურ კონტენტს ქმნიან და ხალხის ცნობიერების ამაღლებასაც ცდილობენ.

ჩვენ, მსოფლიო ვეგანურ დღესთან დაკავშირებით, მოვიწვიეთ ერთ-ერთი წარმატებული ვეგანი კონტენტ კრეატორი და ახლად შექმნილი ვეგანური ბარის პრინზ თბილისის მენიუს ავტორი - ანა თოფურია, იგივე Toptheshaker, რომელიც საინტერესო შეკითხვებზე გვიპასუხებს:

Რა არის თქვენთვის ფემინიზმი?

ფემინიზმი თანასწორობაა. თუმცა ჩემთვის განმარტება განმარტებად რჩება, ცხოვრება ლექსიკონი ხომ არაა? ფემინიზმი ჩემთვის მოქმედებისკენ მოწოდებაა, მოქმედებისკენ რომელიც მოითხოვს ყველა სქესს თავისი უფლებამოსილება დაანახოს. Მნიშვნელოვანია, რომ ყველა ქალმა ისწავლოს თავისი შესაძლებლობები. მიხვდეს რომ ის განსაკუთრებული, სრულფასოვანი და ყოვლისშემძლეა.

Საიდან გაჩნდა მოსაზრება რომ ყველა ვეგანი ფემინისტია?

ლოგიკური აზროვნებიდან. ძალიან მნიშვნელოვანია რომ ვეგანიზმის და ფემინიზმის გადაკვეთა გავიაზროთ. შესაძლოა ზოგი ფიქრობდეს, რომ ჩვენს საზოგადოებაში ამ კუთხით საუბარი ოდნავ ადრეა, რადგან ბევრი არც იყოს მზად, რომ ვეგანიზმი და ფემინიზმი ერთად გაიაზროს. თუმცა, მე ვფიქრობ ადრე არასდროსაა,  როცა საქმე ეთიკურ ცხოვრებასა და სიცოცხლის გადარჩენას ეხება. იმისთვის, რომ ეს ოქროს კვეთა დავაფიქსიროთ, აუცილებელია ორივე იდეოლოგია შესისხლხორცებული გვქონდეს. აქაც ვფიქრობ, რომ ლექსიკონის ან ენციკლოპედიის ცოდნა არაფერს მოიტანს. ორივე მიმდინარეობა არის ჩვეულებრივი ცხოვრების სტილი, რომელსაც გათვიცნობიერებული, ეთიკურად მცხოვრები ადამიანი ბუნებრივად ირჩევს. ჩემს შემთხვევაში ვეგანიზმი უფრო ადრე მოვიდა, სადღაც 19 წლიდან დავიწყე მიზნისკენ სვლა და დღეს უკვე ჩემი ვეგანიზმი 7 წელს ითვლის, ზუსტად იმიტომ ვამაყობ ამ ცხოვრების სტილით, რომ მასწავლა როგორ ვიყო მაქსიმალურად ეთიკური, ტოლერანტული და გამგები.

ჩემთვის ყველა თანასწორია - იქნება ეს ადამიანი თუ ცხოველი. მე ვიცი, რომ ყველა არსებას სურს უდარდელი სიცოცხლე. სამწუხაროდ, რძის პროდუქტების და კვერცხის ინდუსტრია ყველაზე დიდი მონსტრია, რომელსაც ყველაზე მეტი მდედრი ცხოველი ეწირება რძის, რძის პროდუქტების და კვერცხის გამო. ,,დედალი" ცხოველები პროდუქტის მწარმოებელ მანქანებად არიან ქცეულნი. მოგვიანებით კი, როდესაც ენერგიისგან იცლებიან, ან უბრალოდ მეტს ვეღარ უძლებენ, სასაკლაოში აგზავნიან, რათა მათი ხორცი არ დაიკარგოს. ასეთი ყოფა დღეში ათასობით, ხოლო წელიწადში მილიონობით უდანაშაულო ცხოველს აქვს.

Რას ეტყოდით იმ ადამიანებს, ვინც უგულებელყოფენ რძის და ხორცის პროდუქტების ინდუსტრიის ნეგატიურ გავლენას დედამიწაზე და კონკრეტულად კლიმატის ცვლილებაზე?

მე არ მჯერა, რომ არსებობს დედამიწაზე მოაზროვნე ადამიანი, რომელსაც იმის პოტენციალი არ აქვს გაიაზროს  რამხელა მონსტრია მეცხოველეობა. ყველა ვინც ამ თემას უღრმავდება, საწყისებიდანაც კი გრძნობს იმ სისასტიკეს,  რასაც რძის და სასაკლაო ფერმები ემსახურებიან. ელემენტარულია ის, რომ გლობალური პრობლემებისა უმეტესობა, ხორცის თუ რძის ინდუსტრიებთანაა კავშირში. მსოფლიო შიმშილი ერთ-ერთი მათთაგანია, რომელიც საკვები რესურსის არასწორ გადანაწილებას მოიცავს, რომ აღარაფერი ვთქვათ გარემოს დაბინძურებასა და გლობალური დათბობის პროვოცირებაზე. ეს რეალობაა და ამას ადამიანი ან ხედავს, ან, უბრალოდ, არ უნდა რომ დაინახოს.

Რას ეტყოდით იმ ადამიანებს, ვისაც ეშინიათ რომ ვეგანიზმით რაიმე სახის კვებით ღირებულებებს დაკარგავენ

პირველ რიგში, საკუთარ კვებით ღირებულებებზე ფიქრი მას შემდეგ, როცა ვიაზრებთ, რომ ეს სხვა არსების სიცოცხლის ფასად ხდება, ცოტა დაფიქრებას საჭიროებს. მითუმეტეს მაშინ, როდესაც მცენარეულ კვებაში იმაზე ბევრად მეტი ცილა და კვებითი ღირებულებებია, ვიდრე ცხოველურ პროდუქტებში: ოსპი, მუხუდო, ლობიო, და ა.შ.

აქვე იმას დავამატებდი, რომ ვეგანური ცხოვრების სტილი უჯანსაღესია. ჩემს შემხვევაში, ყველაზე ჯანსაღი არჩევანია, რაც ოდესმე გამიკეთებია - არა მხოლოდ სხეულის გაბედნიერება, არამედ სულის და გონების გათავისუფლებაა, როცა იცი  არავის სთხოვ დათმოს თავისი სიცხოხლე იმისთვის, რომ შენ იარსებო.


Რა უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ ვიყოთ უფრო ეკო-მეგობრულები?

ეკოლოგიასთან მეგობრობა იწყება ბუნების სიყვარულით, ცხოველების, ადამიანების  თუ საკუთარი თავის პატივისცემით. ეს არაა მოდა, ტენდენცია ან დიეტა. ესაა გადარჩენის ერთადერთი გზა იმ ჯუნგლებში, რომელსაც დიდი კორპორაციები ხელოვნურად გვიწყობენ. ეკომეგობრულობა გამოიხატება ,,მომხმარებლობის" დონით: რამდენად მსხვილია ჩემი კვალი პლანეტაზე? რამდენად ვაბინძურებ გარემოს ან მოვიხმარ იმას, რაც არაა ეთიკურად მოწოდებული? რამდენად დიდი და რთული გზა აქვს  გამოვლილი კონკრეტულ პროდუქტს, სანამ ჩემამდე მოვიდოდა? აი, მაგალითად, შევადაროთ ჩემს ეზოში მოწყვეტილი ვაშლი და ინდონეთიდან იმპორტული ქოქოსის კარაქი. რაც უფრო მოვუკლებთ მსგავსი პროდუქტების ქონას ყოველდღოურობაში, მით უფრო ნაკლები იქნება ჩვენი ცუდი კვალი პლანეტაზე. ასევე, საკმაოდ რთულია საუბარი ერთდროულად ეკომეგობრულობასა და ხორცის/რძის ნაწარმის მიღებაზე. ჩემი აზრით, ეს პირველი ნაბიჯია, რაც ადამიანმა დედამიწისთვის უნდა გადადგას.

Რა ცვლილებებს ატყობთ საკუთარ თავს მას შემდეგ, რაც გახდით ვეგანი?

ცვლილება ჩემთვის ყოველთვის სასიკეთო ნაბიჯებთან ასოცირდება. ჩემი ცხოვრება ბევრად მრავალფეროვანი გახდა, ისევე როგორც დღის რაციონი. გავიცანი უამრავი ადამიანი. ვისწავლე ბევრი ხრიკი, თუ როგორ ავიცილო თავიდან ადამიანური ცდუნებები და როგორ დავრჩე ერთგული ჩემს თავთან და პლანეტასთან. არანაირი ნეგატიური გავლენა ვეგანიზმს ჩემზე არ ჰქონია. მე თავიდანვე გააზრებულად გადავედი ამ ცხოვრების სტილზე და დღეს ეს ჩვეულებრივი რუტინაა, რომელსაც ყურადღებას არც კი ვაქცევ. ისევე მიყვარს ჩაცმა, ჭამა თუ მოგზაურობა, როგორც ადრე, თუმცა დღეს ბევრად უფრო გააზრებულად და დაბალანსებულად ვაკეთებ ამ ყველაფერს.

Რატომ ვეგანიზმი?

ვფიქრობ ვეგანიზმი არის ერთადერთი სწორი გზა. ჩემთვის ამას წყალი არ გაუვა. ესაა ჰარმონიაში ყოფნა პლანეტასთან და საკუთარ თავთან ისე, რომ სინდისმა არ შემაწუხოს. რაც დრო გადის, უფრო და უფრო მეტს ვსწავლობ და უფრო მეტად ვცდილობ ავუწყო ფეხი ამ მიმდინარეობას.

________

ჩვენი რჩევა:

ჩვენ, რა თქმა უნდა, არ გვაქვს იმის ილუზია, რომ მსოფლიოში ყველა ადამიანი ერთ დღეში ან თუნდაც ერთ წელში გახდება ვეგანი. თუმცა, ბევრი სხვა მიდგომა არსებობს იმისათვის, რომ ვიყოთ უფრო ეკომეგობრულები და კეთილები როგორც საკუთარი თავის, ასევე სხვების მიმართ. მაგალითად, არაერთი ინიციატივა არსებობს მსოფლიოს ვეგანური ორგანიზაციებისგან, რომ ხელი შეუწყოს როგორც თქვენს, ასევე პლანეტის ჯანმრთელობას. ერთ-ერთი მსგავსი ინიციატივაა Veganuary ანუ ვეგანური იანვარი, სადაც ნუტრიციონისტების მიერ გაზიარებულია სრულიად ჯანსაღი და ვეგანური კერძები, რომელიც შეგიძლიათ მთელი თვის განმავლობაში მოამზადოთ.

მსგავსი ინიციატივის ავტორი საქართველოში ჩვენი ბლოგის სტუმარი - ანა თოფურიაა, რომელმაც უხორცო ორშაბათი (Meatless Mondays) წამოიწყო იმ მიზნით, რომ თუნდაც კვირაში ერთი დღე სრულად მცენარეული კერძები მივირთვათ და ამით შევიტანოთ ჩვენი მცირე წვლილი პლანეტის გადარჩენაში.

Სასარგებლო ბმულები:

Earthling Ed: You Will Never Look at Your Life in the Same Way Again | Eye-Opening Speech!

Ed Winters: The hidden costs of our food choices

UN Report: We Only Have 5 Years to Halt Climate Change

Greta Thunberg Speech at COP25

Greta Thunberg TED Talks 

Moby x TED Talks, Why I’m Vegan


საქართველოში პროექტი ,,ქალების ძალაუფლება ინკლუზიისთვის" დაიწყო

საერთაშორისო ორგანიზაციამ ,,ქალები საერთო მომავლისთვის” (WECF) წამოიწყო ახალი პროექტი ,,ქალების ძალა – ეკონომიკური და პოლიტიკური მონაწილეობა ინკლუზიური საზოგადოებისთვის საქართველოში”, ან შემოკლებული ვერსიით ,,ქალების ძალაუფლება ინკლუზიისთვის”. პროექტი ხორციელდება ისეთ ადგილობრივ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობით როგორიცაა ქალთა ფონდი საქართველოში, ქალი და რეალობა, ახალგაზრდა პედაგოგთა კავშირი, პანკისის ქალთა საბჭო და რაჭის სათემო ორგანიზაცია.

საქართველოს კონსტიტუციითა და კანონმდებლობით დაცულია ქალების, ახალგაზრდებისა და უმცირესობათა ჯგუფების უფლებები, მაგრამ ყოველდღიურ ცხოვრებაში მათ მიმართ დისკრიმინაცია და მარგინალიზაცია გრძელდება. COVID-19 კრიზისმა გააუარესა ქალების, ახალგაზრდებისა და უმცირესობების მდგომარეობა, შეამცირა მათი შესაძლებლობების გაძლიერება ქალების შინ შრომის გაზრდის, შეკრების შეზღუდვის, ძალადობის რისკის, ინფორმაციისა და განათლების შეზღუდული ხელმისაწვდომობის გამო. ბევრმა მათგანმა დაკარგა ან დატოვა სამსახური, რამაც მათი სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა კიდევ უფრო გააუარესა.

ამგვარად, პროექტი „ქალების ძალაუფლება ინკლუზიისთვის“ მიზნად ისახავს ქალების/გოგონების მხარდაჭერას საქართველოს ოთხ რეგიონში (კახეთი, გურია, რაჭა და იმერეთი), რათა ქვეყნის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში თანაბარად მონაწილეობდნენ და პატრიარქალური ცნობიერება, თუ სტერეოტიპები შეცვალონ. ფემინისტი აქტივისტები, ახალგაზრდების ჩათვლით, გაივლიან ტრენინგებს და დაფინანსებას მიიღებენ ადგილობრივი ინიციატივებისა და პროექტების განსახორციელებლად, რაც ქალების ეკონომიკურ გაძლიერებასა და პოლიტიკურ მონაწილეობას შეუწყობს ხელს. ეს აქტივობა გამოიწვევს მნიშვნელოვან ცვლილებებს ადგილობრივი ქალებისა და კაცების, გოგონებისა და ბიჭების, მათ შორის ეთნიკური უმცირესობებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალების ცხოვრების გაუმჯობესებისთვის

1. პროექტი ითვალისწინებს 15 სათემო და 15 ახალგაზრდა ტრენერის მომზადებას, რომლებიც დაატრენინგებენ სამიზნე ჯგუფებს ოთხ რეგიონში. სამი წლის განმავლობაში 480 ადგილობრივი ფემინისტი აქტივისტი და 650 გოგონა და ბიჭი გაივლის ტრენინგს ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და სოციალურ გაძლიერებაზე. ასევე, ისინი შეიძენენ ზოგად უნარებსა და საბაზისო ცოდნას გენდერის შესახებ

2. დატრენინგებულ აქტივისტებზე გაიცემა 30 სათემო გრანტი, ხოლო ახალგზარდული ჯგუფებისთვის 60 მცირე გრანტი, რაც ხელს შეუწყობს დაახლოებით 6000 ადგილობრივი მოსახლის ცხოვრების გაუმჯობესებას

3. პროექტის ფარგლებში ვიმუშავებთ ჟურნალისტებსა და ინფლუენსერებთან ეთიკური გაშუქების გასაუმჯობესებლად, ისეთ სენსიტიურ საკითხებზე, როგორიცაა დისკრიმინაცია, თანასწორობა და პატრიარქატი მოხალისეობრივი ქარტიის შემუშავებითა და მედია ჯილდოების მეშვეობით.

4. ადგილობრივ და ეროვნულ დონეზე პოლიტიკის წარმოებაში მონაწილეობას მიიღებს 150 ადგილობრივი / რეგიონალური და 50 ეროვნული გადაწყვეტილების მიმღები პირი, მათ შორის მუნიციპალურ დონეზე გენდერულ საკითხებზე მომუშავე მნიშველოვანი აქტორები, რათა გაიზარდოს და გაუმჯობესდეს მათი ინფორმირებულობა და პოლიტიკა მოწყვლადი ჯგუფების საჭიროებებთან დაკავშირებით.

პროექტი მიზნად ისახავს გაძლიერების საკითხზე მუშაობას სამი მიმართულებით:

  • ეკონომიკური გაძლიერების თვალსაზრისით, პროექტი მიზნად ისახავს გაზრდილ ანაზღაურებას, უკეთესი სამუშაო ადგილების შექმნას, სახელმწიფო დაფინანსებაზე ხელმისაწვდომობის ზრდას, ქალების აუნაზღაურებელი სამუშაოს შემცირებას და ბიზნესში მმართველ თანამდებობებზე ქალების რაოდენობის ზრდას. ტრენინგები მოიცავს ბიზნესისთვის, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალებისა და ახალგაზრდებისთვის ინფორმაციის მიწოდებას სახელმწიფო დაფინანსებისა და სერვისების მისაღებად.
  • პოლიტიკური გაძლიერება გულისხმობს ქალთა ჩართულების ზრდას გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე საჯარო სექტორში, რისი მიღწევაც შესაძლებელია იურიდიული კვოტირების განხორციელებითა და კანდიდატების გაძლიერებით. ადგილობრივი აქტივისტები დატრენინგდებიან, რათა ჩამოაყალიბონ და წარმოადგინონ თავიანთი პრიორიტეტები მუნიციპალური პოლიტიკის წარმოების პროცესში, ბიუჯეტის დაგეგმვის შეხვედრებში, მიიღონ მონაწილეობა გენდერული ბიუჯეტის ანალიზსა და დარწმუნდნენ, რომ მათი საჭიროებები და პრიორიტეტები ინტეგრირებულია პოლიტიკასა და ბიუჯეტში შესაბამისი ორგანოების მიერ.
  • სოციალური გაძლიერება სტიმულირდება ძირითადი პატრიარქალური სტერეოტიპების ფონზე ქალთა, (ეთნიკური) უმცირესობებისა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა საზოგადოებაში თანაბარი მონაწილეობით. ახალგაზრდებს ჩაუტარდებათ ტრენინგი საზოგადოებაში მათი მონაწილეობის, პრიორიტეტების ფორმულირებისა და პროექტების განხორციელების შესაძლებლობის მისაღებად, რაც ხალხს ქალებისა და უმცირესობების წარმომადგენლების ტრადიციულ როლებს სხვა პერსპექტივაში დაანახებს.

მთელი რიგი ონლაინ შეხვედრების შემდეგ, პროექტის გუნდმა 25-26 მარტს ჩაატარა სტარტაპ შეხვედრა პარტნიორ ორგანიზაციებთან, სადაც განიხილეს პროექტის კონცეფცია. მნიშვნელოვანი იყო მინი ტრენინგი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალთა ჩართულობაზე პროექტის აქტივობებში და სტრატეგიული დაგეგმვა ქალთა ეკონომიკური გაძლიერების მიმართულებით. პარტნიორმა ორგანიზაციებმა მონაწილეებს გაუზიარეს თავიანთი ორგანიზაციის საქმიანობა, და ასევე, მათ შეძლეს მათ საქმიანობაში საერთო გადაკვეთის წერტილების პოვნა.

 


რა არის ეკოფემინიზმი?

ჩვენ ცალ-ცალკე ყველას გვსმენია გარემოს დაცვისა და ფემინიზმის შესახებ, თუმცა ნაკლებად ცნობილია ამ ორი იდეოლოგიის გამაერთიანებელი კონცეფცია, რომელსაც ეკოფემინიზმი ეწოდება. ეკოფემინიზმი, იგივე ეკოლოგიური ფემინიზმი, არის ფემინიზმის ერთ-ერთი განშტოება, რომელიც იკვლევს კავშირებს ქალსა და ბუნებას შორის.

ეკოფემინიზმი არის იდეოლოგია, რომელიც უფრო ფართო სპექტრში განიხილავს ისეთ პრობლემებს როგორიცაა: კლიმატის ცვლილება, გენდერული თანასწორობა და სოციალური უსამართლობა. ის ასევე განიხილავს ამ პრობლემების კავშირს საზოგადოებაში გაბატონებულ პატრიარქალურ კულტურასთან მიმართებაში. 

გაეროს ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, კლიმატის ცვლილების შედეგად იძულებით გადაადგილებული ადამიანების 80% არის ქალი. ასევე ის ფაქტორიც, რომ ქალები მთელს მსოფლიოში, როგორც წესი, ნაკლებ ფულს გამოიმუშავებენ და უფრო მეტად არიან დამოკიდებულები ბუნებრივ გარემოზე, ისინი უფრო მეტად გადაადგილდებიან კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული კატასტროფების შედეგად. გადაადგილების მიზეზი ბევრია, მათ შორის ისიც რომ ქალებმა მოიპოვონ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან ისეთი რესურსები, როგორიცაა თუნდაც წყალი. 2016 წელს გამოქვეყნებულმა ერთ-ერთმა კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ შესაძლოა ზოგიერთ მამაკაცს გარემოს დაცვის პრობლემა ნაკლებად ადარდებდეს, რადგან მას ეს პრობლემა და მოძრაობა ფემინური ჰგონია. 

ეკოფემინიზმის რამდენიმე ქვეგანშტოება არსებობს, მათ შორის ვეგეტარიანული ეკოფემინიზმი, სულიერი ეკოფემინიზმი და მატერიალისტური ეკოფემინიზმი. მაგრამ ყველა მათგანს აერთიანებთ ის, რომ პატრიარქალურმა დომინირებამ გამოიწვია ბუნებასა და კულტურას შორის კავშირის დაკარგვა, რამაც უარყოფითად იმოქმედა არა მხოლოდ მარგინალიზებულ ჯგუფებზე, ასევე თავად ბუნებასა და ეკოლოგიაზე.

ეკოფემინიზმის საწყისები

ბოლო ათწლეულებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად გაიზარდა კლიმატის ცვლილების შესახებ ცნობიერების ამაღლება და აქტივიზმი. შესაბამისად ფემინისტურმა მოძრაობებმა დაიწყეს გენდერული თანასწორობისა და გარემოს დაცვის საერთო გზების იდენტიფიცირება.

ტერმინი ,,ეკოფემინიზმი” შემოიღო ფრანგმა ფემინისტმა ფრანსუაზ დ’ეუბონმა 1974 წელს. მისი თქმით, ქალების, ფერადკანიანი ადამიანების და მოწყვლადი ჯგუფების უფლებების შეზღუდვა და ჩაგვრა არსებითად უკავშირდება ბუნებრივი სამყაროს დეგრადაციას, რომელიც პატრიარქალური ბატონობის შედეგია. ეკოფემინიზმს მალევე ბევრი მიმდევარი გამოუჩნდა მსოფლიოს გარშემო.

თითქმის უკვე 50 წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც ტერმინი ,,ეკოფემინიზმი” ოფიციალურად დაინერგა. დღესდღეობით, მიუხედავად იმისა რომ პირდაპირ სიტყვა არ გამოიყენება, ეკოფემინიზმის პრინციპები შერეულია თანამედროვე კლიმატის ცვლილებების მოძრაობაში და ასევე იმ ორგანიზაციების აქტივიზმშიც, ვინც მხარს უჭერს ადამიანებისა და გარემოს უფლებების დაცვას.

 

ორი პრინციპი რაც დაგეხმარება გახდე უფრო ეკოფემინისტი:

1. მარგინალიზებული ჯგუფების ჩაგვრა და კლიმატის ცვლილებები დაკავშირებულია საერთო მიზეზით:

პატრიარქალურმა დომინირებამ, რომელსაც მიაჩნია, რომ მასკულინური თვისებები უფრო ღირებულია ვიდრე ფემინური, გამოიწვია ბუნების დეგრადაცია (მიწა და ცხოველები), ჯგუფების მარგინალიზაციასთან ერთად, მათ შორის ქალების, ბავშვებისა და ფერადკანიანი ადამიანების ჩათვლით. კაპიტალიზმი კიდევ უფრო ამძაფრებს ამ ჩაგვრას, რადგან ის აფასებს მხოლოდ პროდუქტიულობას  და შემოსავალს ნებისმიერი საშუალებით და შემდგომში არ აფასებს იმ სხვა გარემოებებს ან თვისებებს რასაც ფემინურად მიიჩნევს, რომელთა სიაში ბუნებაც დიდ როლს იკავებს. ეგრეთ წოდებული overproduction (გადამეტებული წარმოება) და  overconsumption (გადამეტებული მოხმარება) სწორედ კაპიტალიზმის შედეგია, და ეს ყველაფერი კლიმატის ცვილებას და ბუნების განადგურებას უწყობს ხელს.

2. ამ ურთიერთკავშირის გაგება და გათავისება აუცილებელია სამართლიანი ცვლილებებისთვის:

იმისათვის, რომ რეალური, პოზიტიური გავლენა მოახდინოს როგორც გარემოს დეგრადაციის, ისე მარგინალიზებული ჯგუფების ჩაგვრის შემთხვევებში, ეკოფემინიზმი ამბობს, რომ ჩვენ უნდა გვესმოდეს მათი კავშირები პატრიარქალურ საზოგადოებასთან. ფემინიზმმა უნდა გაითვალისწინოს ეკოლოგიური პრობლემები და პირიქით.

___________

რადგანაც ეკოფემინისტები ზრუნავენ ინკლუზიური გარემოს შექმნაზე, ასევე აუცილებელია მოძრაობის წინა პლანზე მრავალფეროვანი ღირებულებების შექმნის მნიშვნელობა. კერძოდ, ადამიანები, რომლებიც ყველაზე მეტად დაზარალებულნი არიან გარემოს განადგურებით – ქალები, არიან ისინი, ვინც საუკეთესოდ არიან აღჭურვილნი ამ პრობლემის მოსაგვარებლად და სწორი გადაწყვეტილებების მისაღებად. ამიტომ, ეკოფემინისტები მოუწოდებენ ყველა ქალს, რომ გაერთიანდნენ ბუნების და შესაბამისად ჩვენი პლანეტის გადარჩენისთვის.

კარგი სიახლე არის ის, რომ 21-ე საუკუნეში ეკოფემინიზმი კიდევ უფრო ფარტომასშტაბიანი ხდება. დღესდღეობით არსებობს არაერთი საერთაშორისო მოძრაობა და ორგანიზაცია, რომლებიც ეკოფემინიზმის პოპულარიზაციას ახდენენ და მათ ყველაზე დიდ ნაწილს ახალგაზრდები შეადგენენ, რაც იმედის მომცემ მომავალს გვპირდება. ასეთი მოძრაობებია Fridays For Future, Break Free From Plastic, და სხვა. აღსანიშნავია, რომ ეკოფემინისტური მოძრაობების დამფუძნებლები ქალები არიან, თუმცა რათქმა უნდა მსგავსი ტიპის კამპანიებში ახალგაზრდა მამაკაცებიც აქტიურად არიან ჩართულები, რადგან ფემინიზმის იდეა არის სოციალური, პოლიტიკური და ეკონომიკური თანასწორობა, რომელსაც ყველა სქესის ადამიანი თანაბრად იზიარებს.